
24 Septemba eMzantsi Afrika: Lusuku LweLifa, iShaka Day okanye iBraai Day?
Ngomhla we-24 Septemba, abantu baseMzantsi Afrika babhiyozela usuku loluntu oluxubeneyo ngeendlela ezahlukeneyo.
Abanye balubiza ngeHeritage Day, abanye ngeShaka Day, kanti kwabanye luyiBraai Day.
Injongo ephambili kukubhiyozela iinkcubeko ezininzi zelizwe, imbali yalo, nendlela abantu abazazisa ngayo kuluntu olubanzi.
Ngokwe-SA History, eKwaZulu-Natal olu suku lwakhunjulwa njengeShaka Day, ukuhlonipha inkosi yamaZulu uShaka Zulu.
Ngexesha leengxoxo zomthetho weeholide zikarhulumente kwiminyaka yokuqala yoo-1990, i-Inkatha Freedom Party (IFP), enenkxaso enkulu yamaZulu, yaluchasa ukususwa kweShaka Day.
Ekugqibeleni kwafikelelwa kwisivumelwano sosuku olubandakanya bonke abantu baseMzantsi Afrika.
Kwintetho yakhe ka-1996, owayenguMongameli uNelson Mandela wachaza isizathu solu suku esithi: “sasiqonda ukuba ilifa lenkcubeko elityebileyo nelohlukileyo linamandla amakhulu okwakha isizwe sethu esitsha.”
Loo mbono wawujolise ekudibaniseni ilizwe elakha labandezeleka lucalucalulo, ubuhlanga obusesikweni, nobundlobongela.
Kwelinye icala, iBraai Day (okanye iBraai4Heritage/National Braai Day) yaqalwa nguJan Braai, ogama lakhe lokwenyani linguJan Scannell.
Le ntshukumo yayijolise kumanyano ngenkcubeko yokosa. Ubhishophu omkhulu odla umhlala-phantsi uDesmond Tutu wayixhasa, esithi “nangona sahluka, abemi beli bahlala behlangana ngaku mlilo.”
Noko ke, abanye bathi iBraai Day ithathe indawo yeHeritage Day yaza yayenza mhlophe ngokwesimboli.
Umxholo waloo nyaka wawusithi: “The year of Charlotte Maxeke: Celebrating South Africa’s Intangible Cultural Heritage,” kwaye uMongameli Cyril Ramaphosa wayecwangciselwe intetho ephambili emini.
Kumaqonga onxibelelwano, abantu babelane ngemifanekiso nezimvo: abanye besithi “Usuku oluhle lukaShaka,” abanye besithi,
“Ndiyayithanda inkcubeko yam, ndiyazingca ngokuba nguXhosa.” Oku kubonisa ukuba olu suku lusaphila ngeentsingiselo ezininzi.
